روایت تحول نظام مالیاتی؛ از حکمرانی داده‌محور تا نشان‌دار کردن مالیات و مقابله هوشمند با فرار مالیاتی > سازمان امور مالیاتی کشور

به گزارش رسانه مالیاتی ایران، سید محمدهادی سبحانیان با اشاره به دو هدف اصلی سازمان یعنی «تأمین عادلانه بودجه دولت» و «کاهش اصطکاک و بهبود تجربه مؤدیان» اظهار داشت: راهبرد کلیدی ما گذار از مالیات‌ستانی سنتی به نظام مدرن از طریق سیستمی کردن محاسبات و فرآیندهای مالیاتی و کاهش حداکثری مداخلات انسانی است.

به گفته سبحانیان همچنین با هوشمندسازی فرآیندها، سهم رسیدگی‌های ممیزمحور به اظهارنامه‌های اشخاص حقیقی از حدود ۲۳ درصد در سال ۱۴۰۰ به حدود نیم درصد کاهش یافته و این رقم برای اشخاص حقوقی از ۶۶ درصد در سال ۱۴۰۲ به حدود ۱۴ درصد در سال ۱۴۰۴ رسیده است.

انقلاب دیجیتال در سامانه مؤدیان و تبصره ماده ۱۰۰ قانون مالیات‌های مستقیم

سبحانیان با اشاره به توسعه استفاده از ظرفیت تبصره ماده ۱۰۰ قانون مالیات‌های مستقیم به عنوان ابزاری برای ساده‌سازی تکالیف مشاغل و تعیین مالیات مقطوع بر اساس داده‌های سیستمی، به همراه اجرای قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان تصریح کرد: سهم اعتبارات مالیاتی مستند به صورتحساب کاغذی به کل اعتبار مالیاتی در اظهارنامه‌های ابرازی در اظهارنامه‌های ارزش افزوده در تابستان ۱۴۰۱ حدود ۱۰۰ درصد بود، در زمستان گذشته به صفر رسید تا بساط فاکتورهای کاغذی جمع شود.

مبارزه هوشمند با فرار مالیاتی؛ از افشای داوطلبانه تا رصد حساب‌های بانکی

معاون وزیر اقتصاد با تأکید بر بهره‌گیری از الگوریتم‌های داده‌محور و تحلیل الگوهای تراکنش برای پیشگیری پیش از وقوع تخلف، گفت: راه‌اندازی سامانه «افشای داوطلبانه» به مؤدیان امکان می‌دهد پیش از اعمال جریمه، اشتباهات اظهارنامه خود را اصلاح کنند. با این حال، رصد سیستمی نشان داده است که برخی مؤدیان (همچون پزشکان متخصص با تعرفه عمومی، طلافروشان خرده‌فروش در قالب عمده‌فروش، یا واحدهای صنفی متخلف در استفاده از کارت‌به‌کارت و حساب‌های غیرمرتبط) مرتکب انحرافاتی شده‌اند که شناسایی و پیگیری قانونی شده‌اند.

سبحانیان افزود: همچنین در آستانه اجرای قانون مالیات بر سوداگری و سفته‌بازی، ساماندهی حساب‌های غیرتجاری و لزوم احراز منشأ واریزهای کلان با اسناد معتبر در دستور کار قرار گرفته است.

حمایت از بنگاه‌ها، توسعه نظام مالیات بر مجموع درآمد و نشان‌دار کردن مالیات

رییس‌کل سازمان امور مالیاتی کشور در ادامه به تشریح سایر اقدامات راهبردی سازمان پرداخت و افزود به منظور حمایت از نقدینگی و سرمایه در گردش بنگاه‌های اقتصادی به عنوان شرکای راهبردی، میزان استرداد مالیات در نیمه نخست امسال نسبت به مدت مشابه سال قبل ۷۵ درصد رشد داشته است.

وی همچنین با اشاره به لزوم ساماندهی معافیت‌های غیرهدفمند گفت: لایحه‌ای سه سال پیش تدوین و به مجلس ارائه شد که ساماندهی معافیت‌های غیرهدفمند بخش مهمی از آن بوده است لذا اقتصاد سیاسی جدی برای اصلاح معافیت‌ها وجود دارد. اما نظام مطلوب مالیات‌ستانی، نظام مالیات بر مجموع درآمد است که نیازمند بستر قانونی است. با توجه به کاهش فاصله نسبت مالیات به تولید ناخالص داخلی (GDP) با میانگین‌های جهانی، پیگیری لایحه مالیات بر مجموع درآمد ضرورت دارد.

سبحانیان اجرای طرح ابتکاری نشان‌دار کردن مالیات و اعطای حق انتخاب پروژه‌های عمومی نظیر بیمارستان‌ها و طرح‌های آبرسانی به مؤدیان حقیقی را گامی مؤثر در جهت شفافیت و تقویت اعتماد عمومی برشمرد و در پایان خاطرنشان کرد که ارتقای فرهنگ مالیاتی باید از دوران مدرسه آغاز شود و سازمان در این زمینه از ظرفیت تولیدات فرهنگی و تعامل سازنده با رسانه‌ها بهره‌گرفته است.

دیدگاه‌ها و ارزیابی نخبگان و اساتید اقتصادی

در بخش پایانی این نشست، صاحب‌نظران و استادان اقتصادی حاضر، ضمن تقدیر از رویکرد تحولی و شفاف سازمان امور مالیاتی، به بیان دیدگاه‌ها و نظرات خود پرداختند.

نخبگان اقتصادی، اقدامات تحولی صورت‌گرفته در عرصه‌های هوشمندسازی، پیاده‌سازی محاسبات سیستمی، ارتقای تمکین داوطلبانه، رشد معنادار وصولی‌های مالیاتی، تحقق درآمدهای مالیاتی به‌ویژه در شرایط خطیر جنگی و تحریم‌های سنوات اخیر، گام‌هایی ارزشمند و شایسته تقدیر ارزیابی کردند.

استادان دانشگاه بر ضرورت استمرار این مسیر رو به جلو، تقویت اعتماد متقابل میان مؤدیان و نظام مالیاتی، توسعه و ارتقای فرهنگ مالیاتی و پیگیری جدی موضوع ساماندهی معافیت‌های غیرهدفمند به عنوان ارکان کلیدی پایداری درآمدهای عمومی تأکید کردند.