حرکت شتابان سازمان‌های مالیاتی به‌سوی هوشمندسازی و خدمات دیجیتال > سازمان امور مالیاتی کشور

به گزارش رسانه مالیاتی ایران به نقل از OECD، سازمان‌های مالیاتی در دهه‌ی اخیر سرمایه‌گذاری گسترده‌ای در توسعه‌ی زیرساخت‌های دیجیتال انجام داده‌اند و اکنون بخشی قابل‌توجه از خدمات خود را به‌صورت برخط ارایه می‌کنند. هدف اصلی این تحول، کاهش هزینه‌های اجرایی، تسهیل انجام تکالیف مالیاتی و افزایش دقت و کارایی در فرآیند وصول مالیات عنوان شده است.

بر اساس گزارش «ابتکارات هوشمندسازی و تحول دیجیتال در مالیات‌ستانی» که در ژوئن ۲۰۲۵ منتشر شده، ۵۴ عضو «مجمع اداری مالیات» (FTA) سازمان همکاری و توسعه‌ی اقتصادی، طی سال‌های اخیر سرمایه‌گذاری قابل‌توجهی در تحول دیجیتال انجام داده‌اند. هدف اصلی این تحول، ساده‌ترکردن تعامل شهروندان و کسب‌وکارها با نظام مالیاتی و کاهش هزینه‌های اجرایی است. این گزارش برمبنای داده‌های گردآوری‌شده از بیش‌از ۱۰۰ سازمان مالیاتی در جهان تهیه شده و روندهای اصلی تحول دیجیتال در حوزه‌ی مالیات را بررسی می‌کند.

برپایه‌ی گزارش سازمان همکاری و توسعه‌ی اقتصادی ، هویت دیجیتال به یکی از ارکان اصلی نظام‌های مالیاتی نوین تبدیل شده است. در بسیاری از کشورها، مودیان حقیقی و حقوقی ازطریق سامانه‌های هویت دیجیتال به خدمات مالیاتی دسترسی پیدا می‌کنند و بخشی مهم از تبادل اطلاعات میان شهروندان، شرکت‌ها و سازمان‌های دولتی به‌صورت الکترونیکی انجام می‌شود.

سازمان همکاری و توسعه‌ی اقتصادی هم‌چنین از گسترش استفاده از «رابط‌های برنامه‌نویسی» (API) در سازمان‌های مالیاتی خبر داده است. این فناوری امکان اتصال مستقیم سامانه‌های مالیاتی به نرم‌افزارهای حسابداری و مالی شرکت‌ها را فراهم می‌کند و موجب می‌شود اطلاعات موردنیاز سازمان مالیاتی به‌صورت خودکار و بدون نیاز به ورود دستی داده‌ها منتقل شود.

در بخشی دیگر از گزارش آمده است که بسیاری از سازمان‌های مالیاتی اکنون اطلاعات موردنیاز خود را مستقیما از کسب‌وکارها، بانک‌ها و سایر نهادهای مرتبط دریافت می‌کنند. این روند زمینه را برای تکمیل خودکار اظهارنامه‌های مالیاتی فراهم کرده و در برخی کشورها بخش عمده‌ی اطلاعات اظهارنامه پیش‌از ارسال در سامانه ثبت می‌شود.

هوش مصنوعی نیز به یکی از ابزارهای کلیدی در مدیریت مالیات تبدیل شده است. براساس یافته‌های سازمان همکاری و توسعه‌ی اقتصادی، بیش‌از دوسوم سازمان‌های مالیاتی از فناوری‌های مبتنی‌بر هوش مصنوعی برای شناسایی ریسک‌های مالیاتی، مقابله با فرار مالیاتی، کشف تقلب و ارایه‌ی خدمات هوشمند به مودیان استفاده می‌کنند. استفاده از چت‌بات‌ها و دستیارهای دیجیتال نیز در سال‌های اخیر رشدی قابل‌توجه داشته است.

در عین‌حال، این سازمان بین‌المللی تاکید کرده است که توسعه فناوری‌های نوین باید همراه با ایجاد سازوکارهای مناسب برای حفاظت از داده‌ها، حفظ حریم خصوصی و تضمین شفافیت در تصمیم‌گیری‌های مبتنی‌بر هوش مصنوعی باشد.

گزارش سازمان همکاری و توسعه‌ی اقتصادی هم‌چنین نشان می‌دهد که تحول دیجیتال تنها به توسعه‌ی فناوری محدود نمی‌شود و سازمان‌های مالیاتی ناگزیرند مهارت‌های جدیدی را درمیان کارکنان خود توسعه دهند. به همین دلیل بسیاری از این سازمان‌ها برنامه‌هایی برای آموزش نیروی انسانی و جذب متخصصان حوزه‌ی داده، فناوری اطلاعات و هوش مصنوعی را در دستور کار قرار داده‌اند.

کارشناسان سازمان همکاری و توسعه‌ی اقتصادی معتقدند روند کنونی نشان می‌دهد نظام‌های مالیاتی جهان به‌سمت مدلی حرکت می‌کنند که در آن بخش عمده‌ی فرآیندهای مالیاتی به‌صورت خودکار، هوشمند و مبتنی‌بر داده انجام خواهد شد؛ مدلی که می‌تواند ضمن افزایش کارایی دولت‌ها، تجربه‌ی ساده‌تر و کم‌هزینه‌تری را برای مودیان فراهم کند.

منبع: