دلایل روند صعودی بازار سهام از منظر «مالی رفتاری» و «تاب‌آوری ساختاری بازار سرمایه»
هادی جوهری در گفت‌وگو با خبرنگار پایگاه خبری بازار سرمایه ایران(سنا) با تحلیل واکنش بازار سرمایه به شرایط جنگ و نااطمینانی‌های ژئوپلیتیک، توضیح داد: «برای درک رفتار بورس در چنین مقاطعی باید ۲ عامل کلیدی را مورد توجه قرار داد؛ نخست «مالی رفتاری و ذهنیت سرمایه‌گذاران» و دوم «زیرساخت‌ها و تاب‌آوری ساختاری بازار سرمایه.»
بازارها معمولاً از نااطمینانی می‌ترسند، نه از خودِ بحران
جوهری با اشاره به تجربه بازارهای مالی جهان تاکید کرد: «مطالعات مالی رفتاری نشان می‌دهد بازارها معمولاً به نااطمینانی پیش از وقوع بحران واکنش شدیدتری نسبت به خودِ بحران نشان می‌دهند. افزایش ریسک ادراک‌شده و نااطمینانی ژئوپلیتیک می‌تواند به افزایش نوسان، کاهش نقدشوندگی و تشدید رفتارهای هیجانی در بازار منجر شود.»
او افزود: «با آغاز یک رویداد بزرگ مانند جنگ و روشن‌تر شدن سناریوهای پیش‌رو برای فعالان اقتصادی، بازارها به تدریج فرآیند تطبیق و کشف قیمت‌های جدید را آغاز می‌کنند. تجربه جنگ خلیج فارس، جنگ اوکراین و حتی بحران‌های مالی جهانی نیز نشان داده است که بازارها پس از عبور از شوک اولیه، اغلب در مدت زمان کوتاهی به تعادل جدید دست پیدا می‌کنند.»
تعدیل انتظارات ارزی، محرک رشد بورس پس از بحران
مدیرعامل مشاور سرمایه‌گذاری ترنج با اشاره به تحولات اخیر بازار سرمایه ایران گفت: «برخلاف برخی پیش‌بینی‌ها که انتظار افت شدید بازار پس از وقوع جنگ را داشتند، بخشی از رشد بورس را می‌توان ناشی از انباشت ظرفیت تعدیل‌نشده در قیمت سهام دانست.»
او گفت: «افزایش نرخ ارز در بازار آزاد و بازار ارز تجاری در طول پاییز و زمستان ۱۴۰۴ هنوز به طور کامل در ارزش‌گذاری بسیاری از شرکت‌ها منعکس نشده بود، زیرا پیش از تکمیل فرآیند تعدیل قیمت‌ها، فضای نااطمینانی ناشی از تنش‌های ژئوپلیتیک بر اقتصاد ایران سایه افکند.»
جوهری ادامه داد: «با روشن‌تر شدن ابعاد بحران، سرمایه‌گذاران به تدریج به این جمع‌بندی رسیدند که بخش مهمی از شرکت‌های بزرگ بورس، به‌ویژه صنایع کالامحور، حتی در شرایط جنگی نیز از توان نسبی برای حفظ تولید، فروش و جریان نقد عملیاتی برخوردار هستند. همین کاهش بخشی از نااطمینانی‌ها در کنار تعدیل انتظارات نسبت به سودآوری اسمی شرکت‌ها متأثر از نرخ ارز، زمینه تقویت تقاضا برای سهام و رشد بازار را فراهم کرد.»
نقش تعیین‌کننده سیاستگذار در کنترل هیجانات بازار
او با تأکید بر اهمیت نقش نهاد ناظر در شرایط بحرانی، افزود: «تجربه بورس‌های بزرگ دنیا نشان می‌دهد ابزارهایی مانند توقف‌های معاملاتی، مدیریت دامنه نوسان، افزایش شفافیت اطلاعاتی و مدیریت جریان اطلاعات می‌توانند نقش مؤثری در کاهش رفتارهای هیجانی و شکل‌گیری تصمیمات منطقی‌تر در بازار داشته باشند.»
جوهری درباره موضوع تعطیلی یا تداوم فعالیت بازار در شرایط بحرانی نیز گفت: «نمی‌توان برای همه شرایط نسخه واحدی تجویز کرد. در برخی مقاطع، به‌ویژه در ابتدای یک شوک بزرگ، توقف موقت معاملات می‌تواند فرصت بازتنظیم انتظارات و کاهش رفتارهای هیجانی را فراهم کند. در مقابل، زمانی که اطلاعات به تدریج شفاف‌تر می‌شود، ادامه فعالیت بازار به کشف قیمت کارآمدتر و بازگشت تعادل کمک خواهد کرد.»
شفافیت اطلاعاتی، مهم‌ترین ابزار مدیریت بحران
مدیرعامل مشاور سرمایه‌گذاری ترنج یکی از مهم‌ترین اقدامات رگولاتوری در شرایط بحران را الزام شرکت‌ها به افشای اطلاعات دانست و افزود: «پس از وقوع شوک‌های مهم اقتصادی یا امنیتی، افزایش شفافیت اطلاعاتی موجب کاهش عدم‌تقارن اطلاعاتی میان سرمایه‌گذاران می‌شود و در نهایت کیفیت تصمیم‌گیری در بازار را ارتقا می‌دهد.»
او تأکید کرد: «در بسیاری از بورس‌های پیشرفته جهان نیز شفافیت اطلاعاتی یکی از اصول اصلی مدیریت شرایط بحرانی و حفظ اعتماد سرمایه‌گذاران محسوب می‌شود.»
تنوع صنایع و ابزارهای مالی، پشتوانه تاب‌آوری بازار سرمایه
جوهری عامل دوم در تحلیل رفتار بازار را میزان تاب‌آوری ساختاری بازار سرمایه دانست و گفت: «بازار سرمایه ایران طی دو دهه اخیر از نظر توسعه نهادی، تنوع ابزارهای مالی و گسترش صنایع بورسی پیشرفت قابل توجهی داشته است.»
او با اشاره به حضور حدود ۸۰۰ شرکت در صنایع مختلف از جمله پتروشیمی، پالایشی، فلزی و معدنی، دارویی، غذایی، فناوری و کسب‌وکارهای نوآورانه، اعلام کرد: «این تنوع صنعتی از منظر نظریه‌های مالی به توزیع بهتر ریسک در سطح بازار کمک می‌کند و وابستگی شاخص‌ها به یک یا دو صنعت خاص را کاهش می‌دهد.»
مدیرعامل مشاور سرمایه‌گذاری ترنج هم‌چنین توسعه نهادهای مالی و صندوق‌های سرمایه‌گذاری را از دیگر نقاط قوت بازار سرمایه ایران برشمرد و افزود: «گسترش صندوق‌های درآمد ثابت، سهامی، مختلط، کالایی و ETFها امکان حضور سرمایه‌گذاران با سطوح مختلف ریسک‌پذیری را در بازار فراهم کرده است. در بسیاری از بازارهای توسعه‌یافته نیز نهادهای مدیریت دارایی نقش مهمی در کاهش رفتارهای هیجانی سرمایه‌گذاران خرد و افزایش ثبات بازار ایفا می‌کنند.»
تاب‌آوری بازار حاصل مدیریت انتظارات و توسعه زیرساخت‌هاست
جوهری اعلام کرد: «واکنش بازار سرمایه به رویدادهایی نظیر جنگ، بیش از آنکه صرفاً به خودِ رخداد وابسته باشد، به نحوه شکل‌گیری انتظارات سرمایه‌گذاران و میزان نااطمینانی موجود در بازار بستگی دارد.»
او افزود: «سیاستگذار و نهاد ناظر می‌توانند با مدیریت جریان اطلاعات، افزایش شفافیت و استفاده از ابزارهای تنظیم‌گری، نقش مؤثری در کنترل هیجانات بازار ایفا کنند. از سوی دیگر، توسعه زیرساخت‌ها، تنوع صنایع بورسی و گسترش ابزارهای سرمایه‌گذاری نیز به افزایش تاب‌آوری بازار سرمایه و مدیریت بهتر ریسک در دوره‌های پرتنش کمک خواهد کرد.»
نظرات کاربران