نقش بازار سرمایه در شرایط تعلیق اقتصادی

به گزارش پایگاه خبری بازار سرمایه ایران(سنا)، حسین عبده تبریزی عصر امروز دوشنبه ۱۳ بهمن ۱۴۰۴، در همایش فرصت‌های تامین مالی از طریق بازار سرمایه در وضعیت رکود و انتظار با اشاره به شرایط «تعلیق» در اقتصاد کشور گفت: در این وضعیت که سازوکارهای تصمیم‌گیری اقتصادی از کار افتاده، نقش بازار سرمایه نه تأمین منابع کلان، بلکه طراحی ابزارهایی است که نقدینگی سرگردان را از طلا و ارز به سمت تولید هدایت کند.

او مردمی‌سازی واقعی شرکت ملی نفت و تبدیل آن به یک هلدینگ بزرگ سهامی عام با مالکیت شفاف را بزرگ‌ترین اصلاح نهادی برای خروج از وضعیت تعلیق دانست.

عبده تبریزی با تشریح وضعیت کنونی اقتصاد هشدار داد نمی‌توان وضعیت را صرفاً «رکود» یا «بحران کوتاه‌مدت» نامید، بلکه اقتصاد ایران در شرایط «تعلیق» قرار دارد.

او اضافه کرد: «تعلیق به این معناست که سازوکارهای معمول تصمیم‌گیری اقتصادی از کار افتاده‌اند، افق سرمایه‌گذاری کوتاه می‌شود، محاسبات ریسک قابل اتکا نیست و بازیگران اقتصادی تصمیم‌های بزرگ را به تعویق می‌اندازند. در این وضعیت، منطق بقا جای منطق بهینه‌سازی را می‌گیرد.»

عبده تبریزی نشانه‌های این تعلیق را عینی و ملموس برشمرد و گفت: «تمایل مردم به دارایی‌های امن مانند طلا و ارز، ناتوانی بانک‌ها در وام‌دهی مؤثر، خروج دولت از نقش حمایتی به دلیل کسری بودجه مزمن، و کاهش فعالیت حتی لنتک‌ها و صندوق‌های جمعی است. نتیجه این مجموعه شرایط، ایجاد یک «فضای ایست» برای اقتصاد است.»

نقش بازار سرمایه در شرایط تعلیق

عبده تبریزی در پاسخ به این پرسش که آیا بازار سرمایه در چنین فضایی چه نقشی می‌تواند ایفا کند، گفت: «بازار سرمایه نمی‌تواند معجزه کند، اما می‌تواند طراحی کند.»

به باور او، مزیت بازار سرمایه نسبت به بانک و دولت، نه در حجم منابع، بلکه در «انعطاف‌پذیری ابزارها» است. این بازار ظرفیت دارد بخشی از وجوهی را که امروز به سمت دارایی‌های غیرمولد می‌رود، با طراحی ابزارهای نوین، به سمت تولید هدایت کند، به شرطی که بتواند «بازده و امنیت ذهنی قابل رقابت» ایجاد کند.

او بورس کالای ایران را محوری برای این نقش‌آفرینی دانست و توضیح داد: «بورس کالای ایران می‌تواند نقشی فراتر از یک بازار خام فروشی ایفا کند. این امکان را دارد که تولید فلزات و مواد معدنی را به ابزارهای مالی تبدیل کند و این پلی است میان نیاز بنگاه به نقدینگی و نیاز سرمایه‌گذار به حفظ ارزش دارایی.»

مردمی‌سازی واقعی نفت و گاز

عبده تبریزی در بخش پایانی سخنان خود، پیشنهادی ساختاری مهمی را مطرح کرد و گفت:« تامین مالی امروز در ایران مساله بقاست اما بازار سرمایه می‌تواند مسئولیتی تاریخی و متفاوت برعهده بگیرد.»

او توضیح داد: «شرکت ملی نفت را می‌توان به یک شرکت سهامی عام بزرگ، بزرگ‌تر از آرامکو، تبدیل کرد و مالکیت آن نه از مسیر رانتی و بسته، بلکه شفاف و عادلانه میان ملت ایران توزیع شود.»

به گفته عبده تبریزی، در این صورت برای نخستین بار نمایندگان مردم در هیات‌مدیره شرکت درباره قیمت فروش، منطق مصرف و صرفه‌جویی تصمیم خواهند گرفت.

او اضافه کرد: «وقتی شهروند مالک است، دیگر مسئله فقط قیمت بنزین یا دلار نیست؛ مسئله حفظ دارایی مشترک و جلوگیری از اتلاف آن است.»

این کارشناس ارشد بازار سرمایه تاکید کرد: بخش بزرگی از کشمکش‌های اقتصادی امروز از «تمرکز مالکیت و ابهام مسئولیت» ناشی می‌شود و این طرح می‌تواند آن را حل کند. در این الگو، دولت نقش مالک را از دست می‌دهد و به «دولت مالیاتی‌گیر» تبدیل می‌شود که به تدریج نرخ مالیات را به سطح متوسط کشور می‌آورد و به بخش‌های زیرمجموعه اجازه خصوصی‌سازی با حاکمیت شرکتی شفاف را می‌دهد.

عبده تبریزی با اشاره به تجربه سهام عدالت، توضیح داد:« اشکال این طرح تجربه در طراحی و مدیریت بود، نه در اصل مردمی‌سازی. اگر این مسیر به درستی طراحی شود، می‌تواند به یکی از بزرگترین اصلاحات نهادی اقتصاد ایران در هر ساختار سیاسی پیش رو باشد؛ اصلاحی که اقتصاد نفتی را از مالکیت دولتی به مالکیت مردمی منتقل می‌کند.»